Басты бет Қоғам Карантиннен кейін қазақтың тойы қалай өзгереді?

Карантиннен кейін қазақтың тойы қалай өзгереді?

Қазақстан билігі карантин шараларын жеңілдете бастады. Халық далаға шықты, шектеулер азайды, деп жазады Sputnik Қазақстан.

Жазға қарай мейрамханалар да ашылуы мүмкін. Бірақ халық бұрынғыдай ұлан-асыр той жасай ма? Ондай жиындарға барудан қорықпай ма? Жалпы, карантиннен кейін қазақтың тойы қалай өзгереді? Sputnik Қазақстан тілшісіне сұхбат берген психолог және этнограф мамандар осы сұрақтардың төңірегінде ой өрбітіп көрді.

Тойдың мағынасы өзгереді

Психолог Серікгүл Сәлі карантиннен кейін вирустан қатты қорқатын адамдардың болатынын айтады. Оған бірнеше себеп бар. Біріншіден, вирустың қаупі сейілген жоқ. Күзде екінші толқыны болуы мүмкін. Екіншіден, вакцина әлі дайын емес. Сондықтан сақтық шараларын қатты сақтайтын адамдар болады. Олар үлкен жиын-тойларға да баруға қорқады.

«Негізі «маған вирус жұғып кетеді-ау» деген қорқыныш барлық адамға тән емес. Ондай үрей халықтың тек 24 пайызында ғана болады. Басқалары қорықпайды, вирусқа мүлдем сенбейді, оған өтірік деп қарайды. Сондықтан халықтың барлығы бірдей вирустан қорқады деп айта алмаймыз. Белгілі бір бөлігі үрейленеді. Солардың ішінде 5 проценті стрестік жағдайда вирустан ұзақ уақыт қорқып жүреді», — дейді Сәлі.

Маманның ойынша, уақыт өте келе, қорқыныш та бірте-бірте сейіледі. Халық тойға барады. Дегенмен той-домалақтың мағынасы өзгереді. Бұрын қазақ той жасағанда басқадан асып түсуге тырысса, карантиннен кейін тойдың мазмұнына көбірек басымдық беретін болады.

«Бұрын той жасағанда бір-бірімізден асып түсуге тырыстық. Дүниеге, жеке атақ-даңққа деген тәуелділік басым болды. Ал осыдан кейін жиын-тойлардың моральдық мағынасы кеңейеді. Шынайы қуанышпен бөлісу, ниет білдіру, бата алу, пікір алысу сияқты тойдың негізгі құндылықтары жанданады деп ойлаймын. Тойдың негізгі мақсаты да, мағынасы да сол ғой. Қазақтың менталитетінде тойдың психологиялық мәні зор», — дейді Сәлі.

Өмірдің жаңа формасы қалыптасады

Серікгүл Сәлі карантинге дейін «мына кісі менің тойыма не әкелді?» деген психологияның басым болғанын да атап өтті. Енді, біз оған мән бермейміз, шын көңілмен бөлісу арқылы тойдың материалдық жағын емес, моральдық мазмұнын көтереміз.

«Жалпы, карантинге дейін адамдар қарбаластан шыға алмай, жанталасып жүретін. Ал қазіргі кезде сәл жерге түсіп, көп нәрсені ой елегінен өткізіп, талдау жасайтын болған. Мен оны хабарласып жатқан адамдардан байқап отырмын», — деп атап өтті Сәлі.   

Оның ойынша, карантиннен кейінгі өмір оған дейінге өмірден мүлдем басқаша болады. Өмірдің жаңа формасы қалыптасады.

«Осы уақытқа дейін адамдар ұжымдық және отбасылық құндылықтарға мән бермеген. Соның салдарынан ерлі-зайыптылардың ажырасуы, сенімнің болмауы, адамның қоғамда өз орнын таба алмауы сияқты проблемалар ушығып кетті. Адамзатқа өмірдің жаңа формасы керек болды. Ал жаңа форма келуі үшін бұрынғы даму формасы толығымен жойылуы қажет. Содан барып жаңа форма қалыптасады. Біз осы жаңа мен ескінің ортасындағы құрдым кезеңін басымыздан өткердік», — деп толықтырды Сәлі.

Бәрі жайына қалуы мүмкін

Этнограф Досымбек Қатран да карантиннен кейін тойды өткізу психологиясының өзгеретінін айтып отыр. Дегенмен уақыт өте келе, бәрін тез ұмытуымыз да әбден мүмкін.

«Қазіргі жағдай даңғазалық, мақтаншақтық деген дүниелерге әсер етті деп ойлаймын. Енді, біз бір нәрсені тез қабылдап аламыз, тез ұмытып кетеміз. Сондай халықпыз ғой. Алғашқыда тартыншақтанып жүруіміз мүмкін. Артынан ұмытып кетіп, жайына қалуы да мүмкін. Ондайымыз бар енді», — дейді Қатран.

Оның айтуынша, карантиннен кейін қол беріп амандасу азаяды. Топпен жүру де сирей бастайды. Адамдар тазалық пен жеке гигиенаға мән береді.

«Иә, қол беруге тартыншақтайтын әдеттер пайда бола бастайды. Адамдардың мінез-құлқында және қарым-қатынасында сондай бір өзгерістер болады. Бұл пандемия бүкіл дүниеге сабақ болды ғой», — дейді Қатран.

Оқи отырыңыз:

Фото pixabay.com сайтынан алынды

Біздің әлеуметтік желілердегі аккаунттарымызға жазылыңыз:

Telegram, Instagram, Twitter, Facebook 

Сондай-ақ біздің Facebook –тегі тобымызға қосылыңыз

Соңғы жаңалықтар

Қазақстандық шаруалар көктемгі егіс жұмыстарына несие алу үшін өтінім беруде белсенді

Қазақстанда көктемгі егіс жұмыстарына бюджеттік несие беру жалғасып жатыр, деп хабарлайды "Аграрлық несие корпорациясы" АҚ баспасөз қызметі. 2023 жылы "Кең дала" бағдарламасы бойынша көктемгі егіс...

Қырғызстан Душанбе-Үрімші бағыты бойынша әуе кеңістігін қолдануға рұқсат бермеді

Душанбе-Үрімші бағыты бойынша рейстер ұшыру үшін Қырғызстанның әуе кеңістігін қолдануға қырғыз тарап рұқсат бермеді. Бұл туралы Азаматтық авиация агенттігінің баспасөз хатшысы Ирина Больбот мәлімдеді. Әуе...

Қызылордалық велошабандоз Түркияда қос алтын иеленді

28-29 қаңтар аралығында Түркияның Аланья қаласында велогонкадан "KIZILALAN MTB CUP ALANYA XCO C1(C2)" жарысы болып өтті, деп жазады inbusiness.kz. Жарыста Сыр спортшысы Саркулова Алина Кросс...

Жеңіл атлетші аруымыз әлемдік доданың алтынын еншіледі

31 қаңтар күні Чехияда жеңіл атлетикадан әлемдік жарыс өтіп, онда бақ сынаған қазақстандық спортшы үздік шықты, беп хабарлайды BasSport.kz тілшісі. World Athletics Indoor Tour -...

Ел тұрғындарының «азаматтық некеге» көзқарасы қандай

Ақпарат және қоғамдық даму министрлігі жанындағы "Қазақстандық қоғамдық даму институты" басқарма төрағасы Нұрбек Матжани қазақстандықтардың "азаматтық некеге" көзқарасы қандай екенін айтты, деп хабарлайды Sputnik...

Ақпан айында елімізде ауа райы қандай болады: синоптиктердің болжамы

"Қазгидромет" РМК синоптиктері Қазақстан бойынша ақпан айына арналған ауа райы болжамын ұсынды, деп жазады KAZ.NUR.KZ тілшісі. Метеорологтардың мәліметінше, ақпанның бірінші онкүндігінде республиканың оңтүстік жартысында ауа...

Дәрігерлер миына қан құйылған науқастың өмірін сақтап қалды

Семейде өткен жылы және биылғы жылдың алғашқы айында қаладағы жедел медициналық көмек ауруханасының нейрохирургия бөлімінде ми тамырларын эмболизациялау бойынша 90-ға жуық жоғары технологиялық ота...